10. TED 1. Dönem 1. Sınavı İçin Soru-Cevap Örnekleri

 

* Türk edebiyatı tarihi alanında çalışmaları bulunan araştırmacıların isimlerini yazınız.
Fuat Köprülü
Ahmet Hamdi Tanpınar
Nihat Sami Banarlı
Ahmet Kabaklı
Faruk Kadri Timurtaş

* İlk Türk yazarı, Göktürk yazıtlarını yazan Yolluğ Tigin'dir.

1. CEVAPLI TEST



SORU: Türk edebiyatının dönemlere ayrılmasındaki ölçütleri maddeler halinde yazınız.
CEVAP: Türk edebiyatının dönemlere ayrılmasında;
a- kültürel değişim,
b- dinsel değişim,
c- coğrafi değişim,
d- lehçe ve şive ayrılıkları (dil farklılıkları) etkili olmuştur.

SORU: Türk destanlarında görülen (işlenen) motifler nelerdir?
- Gökbürü Motifi
- ışık motifi
- Ok-yay Motifi
- Mağara Motifi
- Ağaç Motifi / Ağaçtan türeme motifi
- Kırklar Motifi
- Demir ve Demircilik Motifi
- Düş Motifi

SORU: İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Dönemi ilk sözlü ürünlerimiz nelerdir?
Cevap: Koşuk, Sagu, Sav, Destan

SORU: Aşağıda noktalı yerlere uygun sözcükleri yazınız.
a)    Oğuz Kağan Destanı tek kişinin maceralarının anlatılması bakımından Homeros’un "...." destanına benzer.
b)    Sözlü edebiyat ………………… zamanda oluşmaya başlamıştır.
c)    Koşuk ………………………………… gibi konuları işlemesi bakımından halk edebiyatımızdaki koşmaya benzer.
d)    Koşuk’un halk edebiyatındaki karşılığı ……………………;divan edebiyatındaki karşılığı…………………………dır.

CEVAP:
a) İlliada
b) mitolojik (yazının olmadığı)
c) aşk, yiğitlik, tabiat
d) koşma, gazel

SORU: Dünyanın en ünlü yapma destanları nelerdir? Yazınız.
Dünyanın en ünlü yapma destanları:
a) Kurtarılmış Kudüs    
b) Çılgın Orlanda
c) Kaybolmuş Cennet
d) Hanriade

SORU-CEVAP: Aşağıdaki yargıları (D) ve (Y) olarak değerlendirin.    
a.    Göktürk alfabesi milli bir özellik gösterir. (D)
b.    Koşma ve gazele benzeyen lirik şiirlere sözlü edebiyat döneminde kopuz adı verilir.(Y)
c.    Türklerin çıkardığı ilk özel gazete Takvim-i Vakaye’dir.(Y)
d.     Destan döneminde olağanüstü olaylar sıkça görülür.(D)
e.    Hayat ağacı miti Uygur destanlarında görülür.(D)

SORU: “Din” Edebiyatın dönemlere ayrılmasında nasıl etkilidir? Açıklayınız.
CEVAP: Din edebiyatın dönemlere ayrılmasında önemli bir yer tutar. Türkler İslam dinine girince edebi hayatta önemli değişiklikler olmuştur. Bu değişiklikler de edebiyat incelemelerinde dönemlere ayrılmada önemli bir unsur olmuştur.

SORU: “Batı Medeniyeti” Türk edebiyatını etkilerken hangi türlerde kendini nasıl hissettirmiştir?
CEVAP: Tanzimat’tan sonra Batı Edebiyatı’ndan “Roman, hikâye, makale, fıkra, anı” gibi türler edebiyatımıza girmiştir. Bu türler düşünce hayatının ilerlemesinde önemli rol oynamıştır.

SORU: Aşağıdaki tabloda millet – destan eşleşmesi yapılmıştır. Buradan hareketle destan – millet kavramını yorumlayınız.
NİBELUNGEN - ALMAN                                                                   
İGOR - RUS
ŞEHNAME    - İRAN

CEVAP: Tarihsel bir seyri olan köklü milletlerin doğal destanları vardır.

SORU: Türk Destanlarında geçen mitolojik öğelerin kaynakları nedir? Açıklayınız.
CEVAP: Türk Destanlarındaki mitolojik öğelerin kaynağı yaşadıkları coğrafyadır. Dağlar, ırmaklar, ormanlar gibi.

SORU: Oğuz Kağan düzenlediği şölenden sonra “ Dünya devletim olsun, halkımız da çok olsun!” der. Bu cümle bu destanın hangi idealini yansıtır? Yorumlayınız.
CEVAP: Bu cümle Türklerin dünyaya hâkim olma zihniyetini yansıtır.

SORU: Yapay Destan ile Doğal Destan’ı karşılaştırınız.
CEVAP:
1) Yapay Destanın yazarı bellidir, Doğal destan anonimdir.
2) Yapay Destan bir olay üzerine yazılır. Doğal destan ise bir süreç gerektirir.

SORU: İslamiyet Öncesi Sözlü Edebiyatının özelliklerinden üç tane yazınız.
CEVAP:
- Sığır, şölen, yuğ adı verilen törenlerde doğmuştur.
- Ozan, baksı, kam, oyun denen kişilerce saz eşliğinde söylenir.
- Şiirlerde hece ölçüsü kullanılmıştır.
- Nazım birimi olarak dörtlük kullanılmıştır.  
- Daha çok yarım kafiye ve redif kullanılmıştır…

SORU: Koşuk ve saguyu dil, konu, nazım birimi ve ölçü yönünden inceleyiniz.
CEVAP:
Dil:  Her ikisinde de dil, saf Türkçe olup onda yabancı kelime yok denecek kadar azdır.
Konu: Koşuk, tabiat, kahramanlık, aşk; sagu ise ölümden duyulan üzüntü konularını işler.
Nazım birimi: Dörtlüktür.
Ölçü: Hece ölçüsüdür.

SORU: Başlıca Göktürk yazıtlarının isimlerini yazarak edebiyatımız için önemini bir cümleyle belirtiniz.
CEVAP: Tonyukuk, Kül Tigin, Bilge Kağan anıtlarıdır.
Türk edebiyatının ilk yazılı metinleri, Türk isminin geçtiği ilk metinler,

SORU: Köktürk Yazıtlarının Türk edebiyatı, Türk tarihi ve Türk kültürü için önemi nedir?
CEVAP:
    Göktürk yazıtları; Türk tabirinin yer aldığı ilk edebi metin ve aynı zamanda bilinen en eski ve ilk Türkçe metindir. Göktürk yazıtlarında; taşlar üzerine yazılmış tarihi, Türk devlet adamlarının millete hesap vermesi, devletin ve milletin karşılıklı vazifeleri, Türk kuralları, Türk töresi, Türk kültürünün büyük vesikası, Türk askerinin zekasını, Türk askerlik sanatının inceliklerini, Türk feragat ve faziletinin anlatılması bakımından oldukça önemlidir.
    Göktürk yazıtları Türk tarihi için önemlidir. Ayrıca bu yazıt Türkçenin ilk yazılı belgesi niteliğindedir. Göktürk alfabesiyle kaleme alınmış yazıtlar ve belgeler, Türk dili tarihinin ilk örnekleridir. Bu yazıtların diline bakılırsa Türkçe o dönemde bile oldukça gelişmiş bir dildir. Dilbilgisi yönünden zengin, sözcük dağarcığının geniş, belgelerdir.
    Köktürk yazıtları, düz yazıya örnek bir eserdir. Ancak bazı dil bilimciler yazıtların şiir şeklinde yazıldığına inanırlar. Fakat bunu tamamen doğru kabul etmek yanlıştır. Yazıtlardaki dil ve söyleyiş şiire benzer ancak bu özelliği onun türünden dolayıdır.
    Köktürk Yazıtları, anı-söylev karışımı bir türdür. İlk incelemelerde dikkat, konuşan kişi olan Bilge Kağan üzerinde yoğunlaşır. Bilge Kağan güçlü bir nutukçudur. İkinci olarak ise yazıtların tarihsel ve siyasal kapsamları dikkat çeker.
    Göktürk Yazıtları; Türk tarihini yaşayışlarını, kültürlerini kavrayabilmemiz için bize ışık tutar. Yazıtlar Göktürk Kağanlığı tarafından resmi olarak yazılmıştır. İlk kez Türk adını taşıyan devlet bozkır devletleriyle benzerlik gösterir. Bu soyu taşıyan boylar “il” kapsamında birleştirilerek merkezi yönetime bağlanmıştır. Bu boylar orduya hizmet etmiştir.
    Yazıt siyasal bir amaç taşır; “Türklük bilincini oluşturmak ve Türk birliğini sağlamak.” hedefini benimseyen Bilge Kağan, Orta Asya’da Türk birliğini sağlamayı kendine borç bilmiştir. Hakimiyetini sağladığı halka geçmiş dönemlerde yaşadıkları sıkıntıları anlatarak özgürlüğün ne denli önemli olduğunu aşılamıştır. Bunun kanıtları da yazıtlarda geçmektedir.

SORU-CEVAP: Aşağıdaki ifadelerin başına doğru ise (D)yanlış ise (Y) yazınız. (2*5:10 p)
( Y ) Uygur metinlerinde  Arap yazısı kullanılmıştır.
( D ) Kutadgu Bilig adlı eserin Viyana nüshası Uygur harfleriyle yazılmıştır.
( Y ) Divan-ı Hikmet din dışı konuların işlendiği bir mesnevidir.
( D ) Atabetü’l Hakayık’ta Hakaniye lehçesinin özellikleri görülür.
( D ) 12. yy. şiirlerinde  Dini-tasavvufi konular işlenmiştir.

SORU-CEVAP: Aşağıda noktalı yerlere uygun sözcükleri yazınız.(1*10 :10p)
h) Karahanlılar ……ARAP……alfabesini kullanıp ……………TÜRKÇE……. konuşmuştur.
i) Koşuk’un halk edebiyatındaki karşılığı KOŞMA….……;divan edebiyatındaki karşılığı…GAZEL…………dır.
j) Oğuz Kağan Destanı tek kişinin maceralarının anlatılması bakımından Homeros’un …İLYADA destanına   benzer.
k) Atabet’ül Hakayık , HAKİKATLERİN EŞİĞİ  anlamına gelir ,eser…EDİP AHMET YÜKNEKİ.. tarafından kaleme alınmıştır
l) Mitler …DESTAN ( SÖZLÜ EDEBİYAT )… döneminde ortaya çıkmıştır.
m) Eski Türklerde halkı eğitip eğlendiren halk şairlerine …OZAN… denirdi.

SORU-CEVAP: Aşağıdaki dörtlüğün ölçüsünü ve duraklarını gösteriniz. (4p.) Redif ve kafiyelerini bulunuz.(6p.)
Nice bir besleyesin, bu kadd ile kameti
Düştün dünya zevkine unuttun kıyameti
Dürüst kazan, ye yedir, bir gönül ele getir
Yüz kabeden yiğrektir, bir gönül ziyareti
Yunus Emre

7+7 : 14’lü hece ölçüsüyle yazılmıştır.
- i : redif
- et : tam uyak

2. CEVAPLI TEST

1- Destanların özelliklerinden beş tanesini yazınız.

1. Toplumun ortak görüşlerini yansıtması
2. Olağanüstü özellikler taşıması
3. Kişilerinin seçkin olması (Kral, Han, Hakan...vb.)
4. Millî dilde söylenmiş olması
5. Milli nazım ölçüsüyle söylenmiş olması
6. Oldukça uzun olması
7. Konuları bakımından savaş, deprem, yangın, mizah, ünlü kişilerin yaşamları şeklinde sıralanabilmesi


2- Ergenekon destanında dönemin zihniyeti ve yaşam biçimi ile ilgili neler söylenebilir?

    Askerî olarak savaşçı bir zihniyete sahip oldukları, göçebe bir yaşam sürdürdükleri; hayvancılık, demircilik yaptıkları söylenebilir.

3- Şehname, Kalevela, Şinto, İgor hangi ülkelere aittir? Destan türünü yazarak destan türlerini kısaca açıklayınız.

    Sırayla İran / Fin / Japon / Ruslara ait destanlardır ve  doğal destan türündedirler.

5- Tarihin ilk şairlerine hangi adlar verilmiştir.
    
    Şaman, Bahşı, Baskı, Kam, Ozan.

6- Edebiyat – Tarih ilişkisini maddeler halinde yazınız.

Tarih, toplumun geçmişini inceler;  eseri ve sanatçıyı inceler.
Bilgiyle ilgilenir / sanat eseriyle ilgilenir.
Sebep sonuç / tarihin edebi olayları
Edebiyat tarihi tarihin bir alt koludur.


7- Çılgın Orlando - "Ariosto
    İlahi Komedya - Dante
    Kurtuluşmuş Kudüs - Tasso'ya aittir" boşluklara yazınız.

8- İslamiyet’ten Önceki Türk Edebiyatının genel özelliklerinden beş tanesini yazınız.

- Bu dönemde ozan, baskı, kam denen kişilerce müzik eşliğinde kopuz adı verilen sazla şiir söylenirdi.
- Bu dönemin edebi ürünleri destan, koşuk, sav ve sagulardır. Bu dönemin en önemli edebî ürünü destanlardır. Bu döneme destanlar dönemide denilmektedir.
- Bu dönemde milli ölçü olan hece ölçüsünün 7,8,11’li kalıpları kullanılmıştır.
- Nazım birimi dörtlüktür.
- Bu dönemde "sığır" adı verilen av törenleri, "şölen" adı verilen dinsel törenler ve "yuğ" adı verilen ölüm törenleri düzenlenirdi. Türkler sığır törenlerinde kopuz eşliğinde eğlenir, kımız içerlerdi. (Bu törenlerde koşuk adı verilen şiirler okunurdu.)
- Bu dönemde kullanılan Türkçe saf Türkçedir. Hiçbir dilin Türkçe üzerinde etkisi yoktur.
- Bu dönemde genellikle yarım uyak kullanılmıştır. (Bu demek değil ki tam ve zengin uyak kullanılmamıştır.)
- Aşk, doğa, kahramanlık, yiğitlik, ölüm gibi konular işlenmiştir.

9- Aşağıdaki şiirin kafiye ve redifini, ölçüsünü, duraklarını, kalıbını, kafiye örgüsünü gösteriniz.
    Kargı Çuvaş kuruldı      
    Tugum tiglib  uruldı
    Süsi otun oruldı
    Kançuk kaçar ol tutar

Cevap:
-uldı: redif
-r-: yarım kafiye
Ölçü, durak ve kalıbı: Hece ölçüsünün 4+3 duraklı 7'li kalıbı...

10- "Nevruz" Ergenekon’dan çıkış günüdür.
========================================

3. CEVAPLI TEST

1) Aşağıdaki cümlelerin karşısına yargılar doğru ise ‘D’; yanlış ise ‘Y’ yazınız. (10P)

* Mesnevi sözlü edebiyat dönemine ait bir türdür. (Y)
* Yaşama tarzı, sanat ve edebiyat eserlerini etkiler. (D)
* Destanlar günümüze yazılı metinler ile taşınmıştır. (Y)
* ‘Hayat ağacı’ miti Uygur destanlarında görülür. (D)
* Kül Tigin Abidesi, Uygur Yazıtları içinde yer almaktadır. (Y)


2) Aşağıdaki cümlelerde geçen noktalı yerlere uygun kelimeleri yazınız. (14P)

* İlk özel gazete Tercüman-ı Ahval’dir.
* ‘Bura Hiroşima’dır’ adlı şiir tarihi bir olay olan ilk atom bombasının atılmasını anlatır.
* Fikir, duygu ve hayallerin söz veya yazıyla edebi bir şekilde ifade edilmesi sanatına edebiyat denir.
* Orta Çağ Kavimler Göçü ile başlar; İstanbul’un fethiyle sona erer.
* Türeyiş Efsanesi Uygur Türkleri’ ne ; Yaratılış Efsanesi Altay Türkleri’ ne ait destanlardır.


3) ‘Şamanizm, opera, minyatür, yuğ, tasavvuf, bozkurt, aruz, göktanrı, kaside, roman,gazete, batılılaşma’ sözcüklerini ait oldukları dönemi düşünerek aşağıdaki uygun yerlere yazınız. (12P)

* İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı : Şamanizm, yuğ, bozkurt, göktanrı
* İslami Dönem Türk Edebiyatı     : Minyatür, tasavvuf, aruz, kaside
* Batı Etkisindeki Türk Edebiyatı  : Opera, roman, batılılaşma, roman

5) Edebiyat-tarih ilişkisi ve etkileşimi hakkında bilgi veriniz. Sonuçlarını kısaca açıklayınız.(10P)
    
    Edebiyat ile tarih birbirinden ayrılamayan ve birbirinin ürün ve verilerini kullanan bilim dallarıdır. Edebi eserlerin yazıldıkları dönemin zihniyetini yansıtmaları onların tarih ile nasıl bir ilişki içinde olduğunu göstermeye yeterlidir.Tarih, verilerini edebi eserlerden de karşılayabilir.Çünkü;edebi eserler tarihe kaynaklık eden en önemli belgelerden biridir.Bunun yanında edebiyat da bir bilim dalı olarak edebi eserlerin açıklanmasında tarihi verilerden yararlanabilir.


6) Edebiyat tarihinin kapsamını (hangi konuları incelediğini) yazınız. (5P)

Edebi türlerin gelişimini inceler.
Dönemin siyasi olaylarını inceler.
Sanatçıların hayatlarını inceler.
Dönemin sosyal hayatını inceler.
Sanatçıların eserlerini inceler.


* Aşağıdakilerden hangisi İslâmiyet öncesi Sözlü ürünlerden biri  değildir  ? (3P)

a) Sav        b) Sagu        c) Tuyuğ, mesnevi vs.
d) Destan       e) Koşuk

Doğru seçenek C’ dir.

* Aşağıdakilerden hangisi Türklerde görülen mitolojik öge değildir? (4P)

a) Kılıç    b) Demir    c) Bozkurt
d) Afrodit    e) At

Doğru seçenek D’ dir.

SORU: ‘Sagu ve koşuk’ adlı nazım şekillerinin tanımını yaparak bu türlerin benzerliklerini ve  farklı yönlerini ayrı ayrı yazınız.(20P)

Sagu: Ölen kişinin ardından söylenen şiirlerdir.
Koşuk: Aşk, kahramanlık, savaş vb. konularda yazılan şiirlerdir.
Benzerlikleri: Nazım birimleri dörtlük, ölçü hece ölçüsü, kafiye şeması aaab, cccb şeklindedir.
Farklılıkları: Sagu’da tema ölüm; koşuk’ta aşk, kahramanlık vb.’dir. Nazım şekli olarak biri koşuk’tur; diğeri ise sagu’dur.

Benzerlikleri:
a) Dili öz Türkçedir.
b) İkisi de anonimdir.
c) Hece ölçüsü kullanılmıştır.
d) Her ikisinde söz sanatları kullanılmıştır.
e) Kafiye düzeni aaab, cccb, dddb

Farklılıkları: Konusal olarak farklılık vardır: sagu, üzüntü ve ölüm konusunu; koşuk ise, aşk,doğa,tabiat konusunu işlemiştir.

SORU: Uygarlık tarihini oluşturan kültür tarihlerini başlıklar halinde yazınız. (8P)

Felsefe Tarihi
Dinler Tarihi
Ekonomi Tarihi
Siyaset Tarihi
Edebiyat Tarihi
Bilim Tarihi
Mimarlık Tarihi
Askerî Tarih

SORU: Aşağıdaki şiirin kafiye ve redifini, ölçüsünü, duraklarını,kalıbını, kafiye örgüsünü gösteriniz. (12P)
    Alp Er Tunga / öldi mü
    Issız ajun / kaldı mu
    Ödlek öçin / aldı mı
    Emdi yürek /  yırtılır

-l’ler yarım kafiye; -di mü redif; ölçü hece ölçüsü; kalıp 4+3=7’li hece ölçüsü; kafiye şeması aaab
    
SORU: 7) Aşağıdakilerden hangisi doğrudan edebiyat tarihinin kapsamına girmez  ? (5P)

a) Siyasi Olaylar    b) Yazınsal Ürünler
c) Edebiyat Akımlar    d) Teknolojik Gelişmeler
e) Edebi şahsiyetlerin hayatı

Cevap: d)

=======================

KISA KISA

- Ölen birinin ardından duyulan acıyı dile getiren şiirlere İslamiyet’ten önceki dönemde "sagu", Halk Edebiyatında "ağıt", Klasik edebiyatta ise "mersiye" denir.
- Geleneksel olarak yayılan veya toplumun  hayal gücü etkisiyle biçim değiştiren, evrenin doğuşu ile ilgili hayalî alegorik anlatımı olan halk hikâyesine "mit" denir.
- Türk edebiyatının ana dönemleri:
a) İslamiyet Öncesi Türk Ed.
b) İslami Dönem Türk Ed.
c) Batı Etkisinde Gelişen Türk Ed.

1. TEST CEVAP ANAHTARI

 

1.

Geldi ana göğsüne, aldı emdi sütünü,

İstemedi bir daha içmek kendi sütünü

Pişmemiş etler ister; aş, yemek ister oldu!

Etraftan şarap ister, eğlenmek ister oldu!

Ansızın dile geldi, söyler, konuşur oldu

Kırk gün geçtikten sonra yürür oynaşır oldu

Ey benim beylerimle ilimin ey budunu!

Sizlerin başınıza, ben oldum artık kağan

Gökteki güneş yurdun bayrağı olsun

İlimizin çadırı yukarıdaki gök olsun

Dünya devletim olsun, halkımız da çok olsun!

 

Şiirle ilgili bilgileri aşağıdaki tabloya yazınız. (15 puan)

ÖLÇÜ

NAZIM BİRİMİ

KAFİYE ŞEMASI

SES BENZERLİĞİ

DİL ANLATIM

Hece Ölçüsü

Bent

aa bbbb cd eeee

sütünü: Redif -di: tam uyak -mek ister oldu: Redif -e: yarım uyak

Yabancı   dillerin   et­kisinden    uzak    Öz Türkçe  bir dil  kulla­nılmıştır. Coşkulu bir anlatımı vardır.

3p

3p

3p

3p

3p

 

2.  Türk edebiyatı tarihi alanında çalışmaları bulunan araştırmacıların isimlerini yazınız. (10 puan)

Fuat Köprülü

Ahmet Hamdi Tanpınar

Nihat Sami Banarlı

Ahmet Kabaklı

Faruk Kadri Timurtaş

2p

2p

2p

2p

2p

 

3.  Aşağıdaki destanları ait oldukları ulusa göre eşleştiriniz. (10 puan)

1.

Ergenekon Destanı

 

 

 

 

A) Göktürkler

2.

Türeyiş Destanı

 

 

 

 

 

3.

Şu Destanı

 

 

 

 

 

4.

Oğuz Kağan Destanı

 

 

 

 

C) Hun

5.

Manas Destanı

 

 

 

 

D) Kırgız

 

1

A

2

E

3

B

4

C

5

D

 

2p

2

P

2p

2

P

2p

E) Uygur

                       

 

 

4.  Aşağıdaki verilen bilgileri ilgili oldukları kavramlarla eşleştiriniz. (10 puan)

1.

Toplumların yaşadığı olayları neden-sonuç ilişkisiyle açıklar.

A Edebiyat B Halk Bilimi C Edebiyat Tarihi D Toplum Bilimi E Uygarlık Tarihi F Tarih

2.

Halkın geleneğine bağlı maddi ve manevi kültürünü kendine özgü yöntemlerle ince­leyen ve halk kültürü üzerine değerlendirme yapan bilimdir.

3.

Toplumun gelenek-görenek, inanç ve edebi ürünlerini inceler.

4.

Edebi eserden hareketle bir milletin geçirdiği evreleri inceler.

5.

Toplumların yaşamlarını her bakımdan inceler.

6.

Duygu, düşünce ve hayallerin söz veya yazıyla etkileyici bir şekilde ifade edilmesi sanatıdır.

 

1

F

2

B

3

E

4

C

5

D

6         A

 

2p

2p

2p

2p

2p

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5.  Destanların oluşum sürecinden gösteren aşağıdaki dönemlerin özelliklerini yazınız. (10 puan)

Oluşum Dönemi (çekirdek)

Halka mal olmuş ve halkın üzerinde derin izler bırakmış bir olayın ağızdan ağza anlatılarak olağanüstü özellikler kazandığı dönem.

4p

Yayılma Dönemi

Olağanüstülüklerle dolu olayların ve kahramanların nesilden nesile sözlü olarak ak­tarıldığı dönem.

3p

Toplama - Derleme Dönemi

Büyük bir halk şairinin olayları oluş sırasına göre yazıya geçirdiği dönemdir.

3p

6.  Aşağıdaki boşlukları uygun sözcüklerle doldurunuz. (10 puan)

Edebiyat tarihi, edebi eserden hareketle bir milletin duygu ve düşüncede geçirdiği evreleri inceler.

5p

Türk edebiyat tarihinin başlangıcı sayılan Türk Edebiyat Tarihi adlı eser Fuat Köprülü tarafından yazılmıştır.

5p

7.  Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına (D), yanlış olanların başına (Y) yazınız. (10 puan)

Y

Destanlar günümüze yazılı metinlerle taşınmıştır.

2p

D

Hayat Ağacı miti Uygur destanlarında görülür.

2p

D

Destan türünün ilk örnekleri İslamiyet öncesi Türk edebiyatı dönemine aittir.

2p

Y

Göç Destanı Göktürklere ait doğal bir destandır.

2p

D

Mitler ulusların yaşamında derin izler bırakmış olay ve yaşamların etrafında oluşmuştur.

2p

 

8.

Demir kargı olsun orman                                                           Müren: Irmak

Av yerinde yürüsün kulan                                                          Kurukan: Çadır

Daha deniz, daha müren                                                          Kulan: Yaban atı Güneş bayrak, gök kurukan

Yukarıdaki dörtlüğün son dizesinde dile getirilen "güneş bayrak, gök kurukan" ifadesiyle hangi düşünce yan­sıtılmıştır. (10 puan)

Dörtlükte geçen güneş bayrak, gök çadır ifadesiyle Türklerdeki cihan hâkimiyeti ideali dile getirilmiştir. Türkleri bir bayrak altında toplamak ve Türklerin yaşadığı tüm coğrafyalarda hâkimiyet kurmak Türklerin resmi ideoloji olarak yüzyıllarca süregelmiştir. Bu şiirde de hâkimiyet düşüncesi yukarıdaki sözlerle ifade edilmiştir. 10 p

 

9.  Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız. (Her sorunun değeri 5 puandır)

9.  Aşağıdaki çoktan seçmelisoruları cevaplayınız. (Her sorunun değeri 5p)

1. Aşağıdakilerden hangisi Türk edebiyatının dönemlere ayrılma­sında kullanılan ölçütlerden de­ğildir?

A)   Coğrafi değişim

B)   Din değişimi

C)  Yönetim alanındaki değişim

D)   Kültürel değişim

E)   Lehçe ve şive farklılıkları

 

2. Aşağıdakilerden hangisi doğal destanın özelliklerinden değildir?

A)   Manzum ve mensur yazılan uzun hikâyelerdir.

B)   Destanlarda olağanüstülükler dikkat çeker.

C)  Zaman ve mekân unsuru tam olarak belli değildir.

D)  Savaş, kahramanlık, yiğitlik, göç, yaratılış gibi konular işle­nir.

E)   Dil, halkın konuştuğu sade dil­dir.

 

3. Türklerin bilinen ilk yazılı ürünleri Orhun Abideleri'dir. 8. yüzyıla ait bu eserlerden önceki dönem "sözlü edebiyat dönemi" olarak ifade edilir.Aşağıdakilerden hangisi sözlü edebiyat dönemi özelliklerinden değildir?

A)   Dış etkilere kapalı ulusal bir edebiyattır.

B)   Dörtlük nazım birimi ve 7-8-11'li hece vezni kullanılmıştır.

C)   Bu dönemde dil yabancı diller­den alınan kelimelerle zengin­leştirilmiştir.

D)   Bu dönem ürünleri sav, sagu, koşuktur.

E)   Aşk, yiğitlik, tabiat, ölüm gibi ko­nular işlenmiştir.

 

1

C) Yönetim alanındaki değişim

5p

2

A) Manzum ve mensur yazılan uzun hikayelerdir.

5p

3

C) Bu dönemde dil yabancı dillerden alınan kelimelerle zenginleştirilmiştir.

5p

 


2. TEST CEVAP ANAHTARI

 

1.  Tarih ve edebiyat tarihinin benzer yönlerinden üç madde yazınız. (10 puan)

Her iki disiplinin de konu alanı geçmiş olay ve kişilerdir.3p

Her ikisi de incelemelerini yaparken belgelerden faydalanır. 3p

Her iki disiplin de objektif olmalıdır. 4p

 

2.  Aşağıdaki ifadeleri doğru şekilde eşleştiriniz. (10 puan)

1.

Fikir, duygu ve hayallerin edebi bir üslupla anlatımı

A Tarih

B Sosyoloji / Toplum Bilim

C Uygarlık

D Edebiyat

E Folklor/Halk Bilimi

2.

Toplumsal yaşamı tüm yönleriyle inceler

3.

Toplumların yaşadığı olayları sebep sonuç ilişkisiyle inceler

4.

Toplumların gelenek-görenek ve edebi eserlerini inceler.

5.

Toplumun oluşturduğu kültürel birikimi inceler.

 

1

D

2

B

3

A

4

C

5

E

2p

2p

2p

2p

2p

                       

 

 

 

 

 

 

 

 

I. ŞİİR

Yay yarupan ergüzi

Aktı akın munduzı

Toğdu yaruk yılduzı

Tıngla sözüm külgüsüz

 

Günümüz Türkçesiyle: Bahar geldi. Kar suları seller gibi aktı Tan yıldızı da doğdu. Sözümü gülmeden dinle!

II. ŞİİR

Şimdi almaz oldun benim selamım

Alırsın sevdiğim bir zaman olur

Bana işlediğin işlere nadim

Olursun sevdiğim bir zaman olur

 

Âşık Ömer, (17.yy) (nadim ol-: pişman ol-)

3.  Verilen şiirleri içerik bakımından karşılaştırınız. (15 puan)

 

I. Şiir

II. Şiir

 

Ait Oldukları Gelenek

Sözlü edebiyat geleneği

Halk edebiyatı geleneği

5p

Tema

Tabiat

Aşk/ Sitem

5p

Dil ve Anlatım

Sade anlaşılır bir (Öz Türkçe) dil, süslü ve sanatlı söyleyişten uzak bir üslubu var.

Halkın kullandığı günlük konuşama dili. Sanatlı söyleyişten kaçınılmıştır.

5p

 

4. Aşağıda sıralanan destanlardan İslamiyet öncesi Döneme ait olanlarını işaretleyiniz.(10 puan)

X

Şu Destanı

3p

X

Oğuz Kağan Destanı

3p

 

Danişment Gazi Destanı

 

 

Satuk Buğra Han Destanı

 

X

Göç Destanı

4p

 

 

 

5.  Aşağıdaki boşlukları uygun sözcüklerle doldurunuz. (10 puan)

·         Türk edebiyatı üçfarklı medeniyetin etkisinde gelişmiştir. Bunlar: göçebelik, İslamiyet ve Batı medeniyetim.3p

·         Bilinen Türk destanları arasında en eski olanı Yaradılış Destanı'dır. 3p

·         Oğuz Kağan Destanı 14.yy.daderlenmiştir ve Hun hükümdarı Mete'nin hayatından izler taşır.2p

·         İslamiyet öncesi Türk edebiyatında destanlarda geçen yaratılış ve türeyiş efsanelerine mit denir. 2p

 

6.  Türk destanlarında önemli bir mitoloji unsur olarak kullanılan "bozkurt" motifi hakkında bilgi veriniz. (10 puan)

Türk destanlarında en çok kullanılan motiflerden biridir. Türkler tarihte kendilerine mitolojik unsur olarak kurdu seçmiştir. Bunda kurdun yaratılış özellikleri belirleyici olmuştur. Kurt, özgürlüğüne düşkündür, ehlileştirilemez ve kapalı alanlara hapsedilemez. Güçlü, akıllı ve zor şartlara dayanıklıdır. Bu özelliklerinden dolayı Türkler üstün özellik olarak bozkurt motifini kullanmışlardır. Göktürklere ait Bozkurt ve Uygurlara ait Türeyiş destanla­rında Türlerin bozkurttan türemeleri anlatılır.

10p

 

7.   İslamiyet öncesi edebiyat geleneğindeki kam, ozan veya baksı diye adlandırılan kişilerin görevlerini yazınız. (10 puan)

1

Şairdir, şölen adı verilen törenlerde kopuz eşliğinde şiir söyler.

2p

2

Sihirbazlık yapar

2p

3

Hekimdirler. Otlardan ilaç yapar.

2p

4

Toplumda dini önderlerdir.

2p

5

Yapılan törenleri yönetirler.

2p

 

8.  Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına (D), yanlış olanların başına (Y) yazınız. (10 puan)

Y

Edebiyat tarihleri toplumların yaşamını her bakımdan inceler.

2p

D

Gazellerin nazım birimi beyittir.

2p

D

Sözlü edebiyat ürünleri yazıldıkları dönemde halkın yaşayışından izler taşır.

2p

D

Destanlar sözlü ürünler olarak ortaya çıkmıştır.

2p

Y

Koşuk ve sagular işledikleri konu bakımından benzerlik gösterir.

2p

 

9.  Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız. (Her sorunun değeri 5 puandır.)

1.   Aşağıdakilerden hangisi sözlü edebiyat ürünlerinden değildir?

A)  Sav                        B)  Sagu

C)  Koşuk        D)  Şarkı

E)  Destan

 

2. Türklerin kullandıkları Göktürk alfabesiyle ilgili verilen bilgiler­den hangisi yanlıştır?

A)  Göktürk alfabesi, ilk ulusal al­fabedir.

B)  Sağdan sola, yukarıdan aşa­ğıya yazılır.

C)  Arap alfabesinin etkileri gö­rülür.

D)  Otuz sekiz harfli Göktürk alfa­besi oldukça kullanışlıdır.

E)  Hayvanlara vurulan damga­lardan esinlenerek oluşturul­duğu sanılmaktadır.

 

3. Yukarıdaki metinden hareketle aşağıdakilerden hangisi edebiyat tarihinin kapsam alanına girmez?

A)  Edebî dönem

B)  Şair ve yazar hayatları

C)  Dönemin sosyal ve siyasi özellikleri

D)  Sanatçıların eserleri

E)  Dinsel faktörler

 

1.

D) Şarkı

5p

2.

C)Arap alfabesinin etkileri görülür.

5p

3.

E) Dini faktörler

5p


======================================================
UYARI! İmla, noktalama ve kâğıt düzenine dikkat ediniz!   

 

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !